Een van de belangrijkste patiëntenrechten die in de Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO) is neergelegd is de informatieplicht van de hulpverlener naar de patiënt. Deze informatieplicht is neergelegd in art.7:448 BW. Wat houdt dit in?

Goed informeren. Wat houdt dat in?

De arts dient een patiënt adequaat te informeren over zijn gezondheidstoestand, de aard en het doel van de behandeling, de te verwachten gevolgen en risico's, de prognose etc.
De patiënt moet goed geïnformeerd worden over de aspecten die van belang zijn bij het geven van toestemming voor een medische behandeling.
De patiënt dient (desgevraagd schriftelijk) te worden ingelicht over wat hij redelijkerwijs dient te weten over de voorgestelde behandeling, de uit te voeren verrichtingen en de daarvan te verwachten gevolgen en risico's voor de gezondheid.
Ook de eventuele andere methoden van behandeling en de consequenties daarvan voor de gezondheidstoestand moeten aan de patiënt bekend worden gemaakt.

Ongeveer één op de vijf klachten over medisch falen bestaat uit klachten over de informatieverstrekking. De verdeling van het aantal klachten naar hun aard de afgelopen jaren vrij constant. De meeste klachten vallen in één van de volgende drie categorieën:

• klachten over de organisatie, zoals wachttijden, wachtlijsten en telefonische bereikbaarheid;
• klachten over de bejegening;
• klachten die betrekking hebben op het medisch - dat wil zeggen het vaktechnisch - handelen.
  Binnen deze laatste categorie klachten heeft zo'n 20% betrekking op het informeren van de patiënt over de diagnose, de behandeling en de onderzoeken.

Goede communicatie met de patiënt en het informeren van de patiënt over zijn ziekte en zijn behandeling moet deel uitmaken van het professioneel handelen.

Een folder is één van de onderdelen van een goed voorlichtingsprogramma. De folders zullen in ieder geval objectieve, op wetenschappelijk onderzoek gebaseerde, informatie moeten bevatten over medische contrastmiddelen, de mogelijke complicaties en de mogelijke consequenties. Er dient te worden ingegaan op de verschillende types contrastmiddelen.

Toestemming

Een cliënt moet voor elke handeling toestemming verleend hebben en een hulpverlener moet toestemming vragen voor onderzoek, ingreep of behandeling (art 7:450 BW). Deze toestemming kan soms impliciet zijn: als je naar een huisarts gaat geef je daarmee tegelijk toestemming voor het stellen van de diagnose.

Men kan zich altijd op elk moment terugtrekken van een behandeling. Een patiënt heeft dus het recht om alles te weigeren, ook als de dood er op volgt.

Men mag wel alles weigeren, maar niet alles eisen. De hulpverlener heeft een eigen verantwoordelijkheid vanuit de eigen deskundigheid. Er dient wel rekening gehouden te worden met de wensen van de cliënt.

Arts en patiënt sluiten een behandelcontract af waaraan voor beide partijen rechten en plichten zijn verbonden. Op basis van heldere informatie over de ingreep, de risico's en eventuele alternatieve behandelmethoden geeft de patiënt toestemming voor behandeling en onderzoek. Zonder zo'n "informed consent" van de patiënt mag de arts niet tot behandeling of onderzoek overgaan. Het medisch dossier is een belangrijk hulpmiddel bij het vastleggen van de informatie die is verstrekt.

Dossierrecht

Er geldt een dossierplicht voor de behandelaar. Dit is het recht van de cliënt dat de verrichtingen goed worden bijgehouden in een dossier. Hieruit komt voort:

• Het recht op inzage; Een cliënt of heeft inzagerecht in het dossier, zonder uitzondering. Zonder toestemming mag niemand het dossier van een cliënt ouder dan 12 jaar inzien.
• Verbeteringsrecht; Een cliënt kan altijd opmerkingen aan het dossier toevoegen. De cliënt mag er niets uit schrappen.
• Vernietigingsrecht; Een dossier moet minstens 10 jaar bewaard blijven. Daarna moet/kan het vernietigd worden. Een cliënt kan een met redenen omkleed verzoek indienen om eerder tot vernietiging van het dossier over te gaan.

Bij rechten horen ook plichten

De hulpverlener mag van zijn cliënt verwachten dat:

• relevante informatie wordt gegeven
• de wensen en verwachtingen duidelijk worden aangegeven
• de patiënt zich aan de afspraken en adviezen houdt
• er wordt gereageerd als er iets is wat niet bevalt
• er wordt betaald

De KNMG richtlijnen inzake het omgaan met medische gegevens zijn te vinden op de website van de KNMG.

 De NVSMC beschikt over nadere literatuur met betrekking tot de informatie-, dossier en toestemmingsverplichtingen, zoals het rapport van Stephanie Hoenders, Gebruik van contrastmiddelen jurisch zichtbaar (Maastricht, 2001)